Navorsing oor die stamouers in Suid-Afrika

Die genealoog van die Linde-familie was dr JC (Hannes) Linde, ‘n geoloog van Johannesburg. Hy is gevra om by die eerste Linde-fees in Bloemfontein op 3-5 September 1977 as seremoniemeester op te tree. Omdat hy besef het dat daar op die fees inligting deurgegee sou moes word oor die familie en veral oor die stamvader, het dit hom aangespoor om met navorsing te begin. Al die standaardwerke oor familiekunde het saamgestem dat die stamvader van die Linde-familie Hans Jürgen Linde (of Linden) is wat in 1753 vanuit Durlach, Baden, Duitsland in die Kaap aangekom het. Hy het as soldaat en wamaker in diens van die Hollandse Oos-Indiese Kompanjie getree. Meer as dit was nie bekend nie.

Hannes Linde skakel met die bekende dr JA Heese, familiedeskundige van die Kaap, en dr Heese spoor die testament van die stamvader in die argief in Kaapstad op. Dit is ‘n baie interessante dokument van agt bladsye in ‘n pragtige handskrif en nog pragtiger Hollands, maar dit is ‘n afskrif wat nie deur die testateur self onderteken is nie. In die dokument word hy beskryf as “. . . den Burger Hans Jürgen Linde geboortig van Basel Durlach.” Hierdie dokument is agt jaar na sy aankoms in die Kaap opgestel en sy van word aangegee as Linde.

Die inskrywings in die kerkregisters vertoon egter ‘n ander prentjie. In die huweliksregister van Stellenbosch word aangegee: “Den 5 Nov. 1758: Hans Jurgen Linden van Baden Durlagh wagemaker in dienst der Compagnie Jonghman met Catharina Elisabeth Swart van Cabo de goede Hoop weduwe wylen Pieter Moleman.” Hier word die stamvader se van aangegee as Linden.

Tot 1760 gebeur dieselfde in die doopregisters van Stellenbosch. By die doopregistrasie van die kinders Hans Jurgen (7 Oktober 1759) en Jacobus (16 November 1760) word die van Linden gebruik. Vanaf 1762 word die doop van die volgende drie kinders  in Kaapstad se register aangeteken. By Helena (5 Mei 1762), Michiel Hendrik (22 April 1764) en Nicolaas (6 Oktober 1765) word die stamvader se van as Linde aangegee. Die sesde kind, Cornelia (6 Julie 1767), se doop word weer in Stellenbosch geregistreer en  die van Linde word gebruik. Dit wil voorkom dat ons stamvader die van Linden gedra het tot voordat hy sy testament in 1761 laat opstel het, en daarna deurgaans die korter vorm Linde gebruik het.

Die stammoeder Catharina Elisabeth Swart was natuurlik reeds ‘n Suid-Afrikaner en daarom is haar herkoms baie meer vas en seker. Volgens die “Geslagsregister van die Familie Swart” was sy die vyfde kind van Johannes (Jan) Swart en sy vrou Zacharia Nieman. Daar word verder vermeld dat sy op 17 Oktober 1748 getroud is met “Pieter Moolman, afkomstig van Biervliet, Zeeland, stamvader van dié familie in Suid-Afrika.” By Pieter Moolman het sy vyf kinders gehad. Na sy dood is sy op 5 November 1758 met Hans Jurgen Linden (later Linde) getroud en by hom het sy ses kinders gehad. Sy is dus die stammoeder van alle Moolmans en Lindes in Suid-Afrika.